VÀI CẢM NHẬN VỀ TẠP BÚT…

VÀI CẢM NHẬN VỀ TẠP BÚT

NHỮNG THẰNG GIÀ NHỚ MẸ”

(CủaVŨ THẾ THÀNH-NXB Hồng Đức2013)

Nguyễn Ngọc Thơ

Nhung thang gia-nho-me VTThanh

Từ những ngày đầu, cuốn tạp bút, còn trong “thai nghén”giữa hai mùa Vu lan*, tôi được nghe tác giả thổ lộ, sẽ sớm trả nợ bạn bè, thân hữu cho lòng nhẹ nhõm! Món nợ gốc văn chương mà anh đã vay, trong mớ duyên nghiệp gần 20 năm cầm bút của mình…(Đôi lời…)

Bẵng đi gần nửa năm, một sáng tình cờ ghé anh Trương Văn Dân, tôi bất ngờ nhận được“Những thằng già nhớ mẹ”(NTGNM) từ Vũ Thế Thành (VTT)gởi tặng. Cầm cuốn tạp bút trên tay, tôi thực sự xúc động!Vậy là đứa con đầu lòng của anh đã chào đời, bằng cái tình đơn sơ, mộc mạc đó!

NTGNM không dày,150 trang, xinh xinh. Bìa màu xám nhạt, phác họa một thằng già(con) ngồi nhớ mẹ qua chiếc laptop trên bàn viết giữa đêm khuya, trông thật cô đơn!
Tuyển tập với 18 tản văn đầy ngẫu hứng cô đọng, súc tích! Bằng cái nhìn thông minh, hóm hỉnh, tư duy sâu lắng, nối kết sự đời trần trụi giữa thực tại và quá khứ, gói trong giọng văn khẩu khí lạ ngông ngông- cay cay, như vỡ ra từ giọt lệ khô rớt “một thời tuổi trẻ nổi trôi”, anh chia sẻ buồn vui rất chân thành…

Tạp bút, còn gọi là tản văn hay tùy bút (personal essay), “ai muốn hiểu theo nghĩa rộng hay nghĩa hẹp gì đó, mặc kệ”,một thể loại (có từ xưa?) dùng để diễn đạt tính riêng tư; bày tỏ tâm trạng qua trải nghiệm sự đời của chính người trong cuộc…
Anh gọi nó là “câu chuyện bàn rượu”! Những ai từng cầm bút, thường ngại thể loại này, vì sợ lạc đường không biết lối ra. Nhưng với VTT, dù tác phẩm đầu tay, vào đọc, tôi lại thấy là một ngoại lệ! Viết thong dong, đóng mở tùy hứng, toát lên phong thái đĩnh đạc, nhẹ tênh đọng lại nụ cười thân mật, dí dỏm!
Đọc VTT, có lẽ ai cũng cảm nhận điều đó! Michel De Montaigne, sống ở Pháp khoảng thế kỷ 16, một bậc thầy về “nghệ thuật tản văn” đã nói “Mỗi người mang trong mình tất cả phận làm người” ** Như vậy NTGNM, ẩn chứa những phận người không riêng gì anh, mà của tất cả chúng ta đã và đang sống trong cuộc đời này!Có thể nói, tuyển tập là 18 khúc “tâm tình hiến dâng”***, đậm màu sắc nhân văn, xâu thành chuổi, tác giả dành tặng những ai còn mẹ hay mất mẹ, yêu thương sẻ chia cho nhau!
NTGNM sót lại đâu đó chút hoài cổ, gạn lọc khá sắc sảo, đượm buồn man mác! Anh bảo: “…ở tuổi “tiêu rắc lên muối trí nhớ càng thảm hại, quên trước quên sau, quên cái lẽ ra nên nhớ, nhưng lại nhớ cái lẽ ra nên quên. Bi kịch!”(Câu chuyện trồng hoa)
Vậy mà, trong tuyển tập, thả đầy những quên quên nhớ nhớ…ngọt lịm!
Thử xem cách anh diễn tả nghệ thuật thưởng thức hoa, đủ biết VTT lém lĩnh, đáo để cỡ nào? Nó làm người đọc thấm thía, nhất là các bác sồn sồn nghe như ngấm vị thiền… đang xuân!
Cả đời chay theo…hoa- biết- nói, lời nói bay lên lượn xuống, rồi trôi đi tuốt luốt. Bây giờ tôi lại chạy theo những loài hoa- không- biết- nói, ngắm nghía sự im lặng của chúng…”(Câu chuyện trồng hoa)

Mở đầu mỗi tạp bút, VTT thường trích những câu hư hư thực thực, gợi tò mò nơi người đọc, động não vào xem… đúng là một thủ thuật nhà nghề:

“Giang sơn đẹp hơn tranh vẽ
Bóng hào kiệt khuất dần xa
Hiệp nghĩa như chén rượu nồng cay…”

(Huynh đệ tương phùng ba chén rượu)

Xuyên suốt tuyển tập, với giọng văn gãy gọn, từ ngữ sắc bén, làm nổi bật hình ảnh và âm điệu! Ta thấy, VTT đã sử dụng dấu chấm lửng khá nhiều, rải khắp 18 tản văn! Phải chăng, anh có ngụ ý nhấn mạnh dòng xúc cảm đang tuôn, hay cố tình bỏ lửng (…) để người đọc tự suy tưởng?
Bằng lối dẫn này, ủ trong chất men tri thức, xen lẫn chút tếu, tác giả đưa người đọc vào thế giới NTGNM một cách thật tự nhiên, và dường như, VTT đang sắm vai kép độc, xuất thần trên sân khấu diễn say sưa làm khán giả cuốn hút!

Luận về rượu, VTT xem ra là một tay chơi lão luyện, qua cách mời rượu, đủ thấy cái tự tại, thâm trầm trong con người anh. Chân thành, bộc trực! Không đẩy đưa cũng chẳng bốc đồng! Ai thích thì uống, rồi lại… “rót”, mọi người tự lượng sức nâng ly, nhấp tửu! Với anh chỉ cần 3 chén rượu là tràn cuộc vui, rỉ rả tới sáng! Mà dung tích chén lẫn số lượng bao nhiêu, có lẽ chỉ là ám ngữ, tùy hỉ? Chứ ai cũng uống như ai chắc cuộc chơi sớm vỡ chợ, thì làm sao cùng khề khà chén thù chén tạc, hiểu thấu tình đời “bi tráng” trong chén“rượu độc” anh em nhà Tống Giang:
“Không sinh ly mà cũng chẳng tử biệt. Tống Giang và Lý Quỳ cùng uống chung bình rượu độc, cùng bước ra khỏi cõi đời bạc bẽo.Đó là chọn lựa bi thảm. Tôi tiếc cho cái chết ngu trung của Tống Giang và ngậm ngùi cho cái chết nghĩa khí của Lý Quỳ, chỉ vì “ tình huynh đệ là chén rượu không màu…”
(Huynh đệ tương phùng ba chén rượu)
Chia sẻ NTGNM, lại được mời nhấp“thiên tửu vô biên” VTT chưng cất, nhà văn Nhật Chiêu say túy lúy, bật cười ha hả thốt lên:
“…Trời! Trong thiên hạ lại có “ thiên tửu vô biên” nữa sao? Thành ơi là Thành, nếu thế thì sẽ có vô tận say giữa hoa quả cỏ cây trần thế, mặc kệ có địa đàng hay không ?…”

Trong“ Chuyện của một thời”, VTT cũng bản lĩnh ra phết! Giai đoạn đất nước chưa mở cửa kinh tế khó khăn, anh đã lăn xả vào đời xoay sở bằng mọi nghề kiếm sống, rồi một lần bén duyên, huynh đệ ba chén lai rai ngoài phố, VTT đầu quân nghề đạp xích lô trong tình huống bi hài, ngộ nghĩnh mà anh nhớ đời!

“ …Một bà bước đến bên bàn nhậu hỏi :
– Xích lô! Có đi không ?
-Nghỉ rồi dì, thằng bạn lắc đầu
Vài ly rượu đủ làm tôi bốc lên:
– Để tao! Ngồi đó chờ một chút.”, tôi quay qua bà khách:
-Dì đi đâu?”
Hình như tôi có khiếu… đạp xích lô. Chẳng cần tập tành gì cả, mọi thứ đều an toàn trót lọt. Nửa tiềng sau, tôi trở lại quán rượu, đặt số tiền của cuốc xe đầu tiên lên bàn, cười sảng khoái: “5 giờ rưỡi chiều mai, tao ghé nhà mày lấy xe.”

(Chuyện của một thời)

Đọc cứ ngậm ngùi ứa nước mắt… và ta như thấm tận nổi cô đơn anh đang dằn vặt tự vấn:
“… Nhưng trong cõi ta bà này, tháng tư năm nay, tự nhiên tôi muốn nâng ly rượu, hỏi những thằng bạn còn sống: Hồi đó tụi mày ở đâu ?”

.                                                               (Hồi đó tụi mày ở đâu?)

Hãy xem ông thầy giáo xưa, dạy bài học làm người qua chất giọng VTT, toát lên cái tâm huyết sư phạm, đầy hình tượng:
“Ông giảng say sưa, bằng giọng bi ai, phẫn hận về thời Nho mạt, về danh lợi về nhân phẩm, ổng truyền lửa cho đám học trò đang há hốc miệng ngồi nghe, xả suốt 2 giờ đồng hồ. Hình như ổng đang dạy cho tụi tui kiến thức để làm người , chứ không phải kiến thức để đi thi…”
.                                                                       (Ông thầy Việt văn)
Nhận xét về NTGNM, nhà văn Lữ Kiều, tưởng như đang trò chuyện với bạn:
“ …Tất cả dưới cái nhìn của VTT đều trở nên phong phú , đầy tư duy, mới lạ và nhất là đầy tình cảm, nó đến từ một tâm cảm trân trọng và yêu mến cuộc sống này, cho dù đôi khi bất hòa với nó…”

Sống bằng nghề khoa học, lại làm báo nên cái máu khoa học của anh dính liền vào truyện phân tích chặt chẽ, kiến giải sắc bén! Đọc mà thầm nể con mắt tinh đời của tác giả, khi so sánh Khổng giáo và Nho giáo:
“ Quá trình phát triển Khổng giáo từ đời Hán cũng hơn 2000 năm, với cả trăm, ngàn triết gia thêm thắt chế biến nhiều, tiêu cực có, tích cực có. Tất cả đều được gom lại và ấn…vào đầu Khổng Tử, gọi chung là Khổng giáo. Người ta không chịu phân biệt Khổng giáo và Nho giáo, hay ít ra, giữa Khổng học và Nho học. Tội thay cho phu tử! Mũi lái chịu đòn…”
.                                                             (Khổng Tử, nổi trôi giữa đời thực dụng)

Còn đọc đoạn văn sau, lòng hiếu để bỗng vỡ thành con chữ, thấm hơn cả chục trang điếu văn hoa mỹ:
“ Dọn dẹp nhà và thay quần áo cho bà xong, tôi quỳ xuống, vái bà ba lạy, tạ ơn sinh thành dưỡng dục. Ngày mai tang lễ, tất cả với tôi chỉ còn là thủ tục…Có những đêm rủ rỉ nói chuyện với bà, tôi mới “hiểu ra” tâm tư của người già sắp sửa ra đi, khác xa với lý lẽ khôn ngoan của sự đời…Để làm cho họ gật đầu thì tiền bạc, quyền lực, hay lý luận khoa học trở thành vô nghĩa. Chỉ có tấm lòng bạn ơi! Chỉ có tấm lòng và sự kiên nhẫn của chính bạn mà thôi…”
.                                            (Đừng như tôi, còn ray rứt với những gì thiếu xót)

Đó là tâm trạng anh trong ngày mẹ mất, và cũng trong bài viết đó, tác giả mở đầu bằng cái hiện thực trống vắng sau mấy ngày tang lễ, nghe buốt nhói tận lòng:
“ Sáng nay, khi xuống lầu đi làm, tôi buộc miệng “Mẹ ở…” (…nhà, con đi làm đây!). Tôi khựng lại, chợt nhớ ra bà mất rồi. Tôi nhìn lên bàn thờ, thắp nén nhang, rồi đi…”
Làm nhà văn Trương Văn Dân đã phải thốt lên: “…Tôi cảm thấy ớn lạnh toàn thân khi đọc đoạn văn này! Giọng văn sắc lạnh. Mấy dấu chấm bỏ lửng sau hai chữ “ rồi đi”… giống như những giọt nước mắt của người vừa mất mẹ đang chảy lên trang viết.Đột nhiên tôi thấy mình hạnh phúc và vô cùng cảm thấy lo sợ vì tôi còn mẹ…”

Qua bài viết giới hạn này, tôi không thể nói hết những khoảng lặng, thâm sâu về cuộc đời, về con người, ẩn trong những chuyện “ Chả lụa không phải là xúc xích”, “ Ai mua thơ tôi bán thơ cho…”, “Già đầu mới mê nhạc sến” hay các chuyện hấp dẫn khác, đầy tính mới lạ xin để người đọc tư duy, tự cảm…

Nói chung, 18 tạp bút trong tuyển tập “ Những thằng già nhớ mẹ”, theo tôi, là một cuốn tạp bút hay, đáng để xem!
Vậy, mời bạn nếm thử “câu chuyện bàn rượu” của Vũ Thế Thành, tôi tin rằng, bạn sẽ ngộ-độc sảng khoái…ha hả!

Sài Gòn- Cuối tháng 09/ 2013
Nguyễn Ngọc Thơ

…………………………….
Chú thích:
*Những dòng chữ nghiêng được trích trong tuyển tập “NTGNM”- VTT
_ MùaVu lan (2011-2012)
**Dựa theo Phillip Lopate-“ The Art of the Personal Essay”, Doubleday, New York, 1994-Phạm Viêm Phương & Nguyễn Phan Thịnh trích dịch(Văn Tuyển1-2013)
*** “Tâm tình hiến dâng” của đại thi hào Rabindranath Tagore (1861-1941), Ấn Độ.

26 phản hồi

Filed under Nguyễn Ngọc Thơ, Tác Giả, Tùy bút

26 responses to “VÀI CẢM NHẬN VỀ TẠP BÚT…

  1. Nai Con

    đọc VÀI CẢM NHẬN VỀ TẠP BÚT “NHỮNG THẰNG GIÀ NHỚ MẸ” của anh Nuyễn Ngọc Thơ, Nai Con thấy vui vui và thích thú .

  2. An Khê

    Một cách nhận xét sâu sắc thấm đẩm tình huynh đệ . Vũ Thế Thành viết như một cuộc dạo chơi trên…đường đời, có hoa lá cây cảnh chim muông nhưng lắm khúc quanh khúc khuỷu, đưa người đọc ” lên gềnh xuống thác ” giữa tình yêu…con người và con người ! Nguyễn Ngọc Thơ là huynh đệ chí tình ( nếu không được ở đời thường thì ít ra…trong cảm nhận thi văn… ) nên – VÀI CẢM NHẬN VỀ TẠP BÚT đã ” rút ruột và gan ” đưa độc giả bồi hồi lẫn thán phúc giữa tình thân của những người cầm bút..
    Túm lại- Người được cảm nhận và người cảm nhận…hay và tuyệt vời ,thui nghen Nguyễn Ngọc Thơ, chị…chỉ nói được bi nhiêu đóa thâu, hihi

    • An Khê

      Xin lỗi, ở đây- In tẹc…chập chờn
      Viết sai tên nẫu, sợ hờn…người quơi, hihi ( bác Ác… làm ơn sửa dùm- VŨ THẾ THÀNH )

    • “Một cách nhận xét sâu sắc thấm đẫm tình huynh đệ…”- Em rất cảm ơn chị An Khê đã đồng cảm, em ké nhận trước câu ni thôi, còn vế sau comment là của bác…Tác giả Vũ Thế Thành! (cừ)
      Cảm ơn người chị xứ Tây Sơn Thượng nhiều nghen!

  3. TT Hiếu Thảo

    hi anh Thơ anh thơ viết cảm nhận khá nha vậy mai mốt mình có truyện nhờ anh viết quảng cáo……Đuà tý nha chúc anh trai vui

    • Trời, được em gái Hiếu Thảo thả “cảm nhận” ưu ái, bay bổng, “giao trứng cho ác”, nhờ anh viết “quảng cáo”.. Chắc mối này, anh sẽ có lắm tiền đầy đãy đây, dzẫy là mình hết vô sản rầu!Hay đến lúc ấy, thượng đế em, lại cần cây đa, cây đề cho đúng đẳng cấp, đâu cần… cây dziết cỏ như anh trai?hihi…(chọc lại Thảo nè,1-1 quờ nghen”
      cảm ơn HTđã chia sẻ!

  4. Trần Cát Lân

    Đọc bài viết của Nguyễn Ngọc Thơ cảm nhận về Tác phẩm NHỮNG THẰNG GIÀ NHỚ MẸ của anh Vũ Thế Thành, nó sát sao còn hơn hai thằng bạn ôm nhau! Tôi biết Thơ rất thích lối viết của Tác giả Vũ Thế Thành- và tôi cũng vậy. “chàng trai quá đát” Vũ Thế Thành viết văn tự nhiên như tôi uống ly cafe sáng, như cô thư ký văn phòng ngồi thở vậy…Tôi đoán có lẽ anh rất phóng đãng và lịch đời, pha một chút ngang ngang trong lối sống đan xen với con người chí tình với tha nhân…Đúng bao nhiêu % Thơ hã?
    Bài viết tốn nhiều công lắm Thơ! Đọc thú vị.
    Thân mến.

    • “Đọc bài viết, nnt cảm nhận về tác phẩm “ntgnm” của VTT cứ sát sao còn hơn hai thằng bạn ôm nhau”…
      _Haha…”hai thằng bạn (đực rựa) ôm nhau!?” – Ôm kỉu quynh đợ tương phùng thì được, chứ hổng có …gay à nha anh Cát Lân? Hihi…Trời! Lại còn “phóng đãng”nữa, chữ dùng cứ như (debauched) sao dúng dân chơi bời,truỵ lạc cầu ba cẳng quá dzẫy ta? Hổng dám đâu?, anh em tui chỉ “phóng… kháng” tí ti cho đời thim hương, chứ “phóng đãng” chắc cháy…nhà chòi nẫu quá anh Cát Lân quơi!Cho thằng em xin, còn “đúng bao phần chăm”, tự nó cũng đang tự kiểm chứng…đây anh ui!
      Cảm ơn anh thật nhiều, đã… vấn thật dzí dzõm, đầy thú vị!Quý mến!

  5. Thỏ con

    Nghe tựa Những thằng già nhớ mẹ là hiểu được nỗi lòng những người” bạn già” khi đọc qua cảm nhận từ NNT .
    Mỗi người chỉ một mẹ thôi mà!

    • Cà Kê Dê Ngỗng

      Ủa, sao tui có thằng bạn nó nói có nhiều Mẹ.
      Còn đứa khác thì bảo nó có nhiều Cha ? 🙄

      • Thỏ con

        Dzẫy na Cà Kê dê Ngỗng! . Mấy đứa đó ba mẹ nó vi phạm” lựt” hôn nhân gia đình rồi í!

        • Tào Lao

          hè hè hè ,,, còn có thằng bạn bây giờ cứ đến mấy quán café nhìn mặt từng đứa trẻ bán vé số để nhìn lại mấy đứa con rơi ,,, tay này chắc cũng nằm trong diện vi phạm “lực” hôn nhân hén TC. ? 😆

          • Thỏ con

            Tại dzì bạn của Tào Lao giúng Tao Lao í mà…cả 2 đìu phạm” lựt” là cái chắc.

            • Thỏ con ơi, hay là “bạn của Tào Lao giúng Tào Lao”, chắc mấy ổng dzừa đi điều nghiên, dzừa tìm con…(một công hai chiện) bổ sung luật HNGĐ… cho giúng Hầu giáo ấy mà!
              Bành chướng nhân giống,chứ lỡ một bà, tịt ngòi, tuyệt tự là bất hiếu…phơi thây siu,?(cừ)

      • Cà Kê Dê Ngỗng…ui ui! Chắc bạn anh quài cha mẹ đẻ ra , anh ấy chắc là dân đai gia nên có nhìu Mẹ nuôi, nhìu Cha nuôi tựa như… cha chung dzẫy mờ…
        chúc vui!

    • Mình rất rất vui, được Thỏ con-Jin Jin đồng hương chia sẻ, mình ấm lòng lắm, đở nhớ nhà, nhớ mẹ, “đi liền” như anh vivi…
      Cảm ơn Thỏ con nghen, chúc quán luôn đông khách…tràn ra cả ngõ jin jin nghen!

  6. vivi

    Khi đọc “Những thằng già nhớ Mẹ”, bỗng dưng tui nhớ Mẹ tui liền…Trời quơi là nhớ qúa chừng…
    Bài cảm nhận của Nguyễn Ngọc Thơ rất hứng thú khi đọc . xin cảm ơn .

  7. Tào Lao

    Mình chưa đọc hết qua tạp bút “Những thằng già nhớ mẹ” của anh Vũ Thế Thành , nhưng khi đọc qua bài cảm nhận của Nguyễn Ngọc Thơ, mình
    cũng có mường tượng được hầu hết những truyện trong tạp bút ấy,,,
    Xin cảm ơn Nguyễn Ngọc Thơ nghen!

    • Chào anh Tào Lao!
      Được anh đọc, đã là diễn phúc cho em rồi, em vui lắm, đang com cho anh mà mặt cứ…nở tư như vỡ chợ đây!hihi…
      Cảm ơn anh thật nhiều nghen, hẹn một ngày…”tấu trời”, anh em mình gặp, cà…gẫu cho phê anh nhé!Chúc anh chị vui!

  8. Những cảm nhận của Nguyễn Ngọc Thơ về tạp bút “NHỮNG THẰNG GIÀ NHỚ MẸ” Của anh VŨ THẾ THÀNH thật sắc bén ,,,chính xác và hay !
    Thú thật , Thắng biết về anh VTT rất giới hạn , từ lúc đăng bài của anh vì tìm thấy trên mạng và quý mến nên đăng với hình thức sưu tầm, rùi sau đó anh VTT tìm thấy trang cdnth6875.org đã đăng bài của anh ,, rùi giao lưu , rùi biết anh VTT ,, rùi đến khi anh cho ra đới tuyển tập NTGNM, rùi anh có nhã ý gởi gới tặng cho Thắng tuyển tạp ấy,, nhưng Thắng nói với anh là Thắng ở xa, gởi như thế sẽ khó khăn cho anh ,,, rùi anh trả lới “I DON’T CARE, GIVE ME YOUR MAILING ADDRESS. I WILL SEN IT TO YOU”… lúc đó Thắng không còn lí do để từ chối nữa, thế là tuần sau nhận được tạp bút của anh …. đó là lý do Thắng đã được biết anh VTT,,, và sẽ nhớ mãi đến anh !

    • Chào anh Trần Mỹ Thắng!
      Đọc comment anh về anh VTT-em mới nhớ, té ra…”À, thì ra là vậy!”_Hèn gì trước Tết mấy tháng, anh VTT, đã lâu không gặp, bất ngờ gọi em tra như thẩm vấn lý lịch:
      _ Em, hồi nhỏ có học ở trường CĐQN? Em có biết trang cdnth?…Anh lang thang ghé vào, thấy bài đăng của anh ở đó, em biết không, trang cdnth như thế nào? Anh TMT là ai em biết không?…
      Cái chứng tật của anh VTT thường hay “biến” khỏi anh em biệt tông tích, ít gặp nhưng hễ gặp là say mê, cuốn hút quên đường về, hôm đó,ổng gọi hơn nửa tiếng, cháy cả máy luôn!
      _Cảm ơn anh Thắng đã đồng cảm cùng bài viết… ưu ái, làm em mắc cở quá , thẹn chín cả mặt như hầu…mới tập iu ấy!(cừ)
      Chúc anh và gia đình vui khoẻ nghen!

Hãy gởi những lời bình luận thân thương đến với mọi người.

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.